ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΕΡΥΘΡΑΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ

ΠΟΛΟΣ ΕΛΞΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Η «ΛΙΜΝΗ»

Τα μυστήρια της Ερυθράς Θάλασσας

ΤΗΣ ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΥΛΙΣΟΠΟΥΛΟΥ, vcouliso@gmail.com

Η Ερυθρά Θάλασσα και τα όσα κρύβει φαίνεται ότι ελκύουν ως μαγνήτης το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, το οποίο ετοιμάζεται για την τρίτη αποστολή του στην περιοχή μέσα σε διάστημα τριών ετών.

Σύνθεση φωτογραφιών από το βαθυσκάφος «Θέτις»: φύκια και σπόγγοι, νεκροί αχινοί στα όρια της λίμνης και αχηβάδες καλυμμένες από στρώματα βακτηρίωνΣαν ένα ταξίδι στο άγνωστο ξεκίνησε η αποστολή την πρώτη φορά, στην πορεία όμως η Ερυθρά Θάλασσα εξελίχθηκε σε «πεδίον δόξης λαμπρόν» για τους Ελληνες ερευνητές, καθώς ανακάλυψαν -μαζί με Σαουδάραβες επιστήμονες- μια «λίμνη» έκτασης 2,2 τ. χλμ. στο βυθό της ανατολικής κεντρικής θάλασσας, 20 χλμ. από τις ακτές της Σαουδικής Αραβίας και σε βάθος 850 μέτρων, με αυξημένη αλατότητα σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ερυθρά Θάλασσα.

Το νερό που αναβλύζει στη «λίμνη» είναι περίπου τρεις φορές πιο αλμυρό και αυτό θεωρείται ένδειξη από τους επιστήμονες ότι κάτω από τον πυθμένα υπάρχει συσσωρευμένο αλάτι. Παρατηρείται επίσης ότι η στάθμη του νερού, ενώ σε πρώτη φάση ανεβαίνει, ξαφνικά κατεβαίνει, καθώς κάποιος άγνωστος μηχανισμός το διοχετεύει σε εξίσου άγνωστη κατεύθυνση. Το φαινόμενο αποτυπώνεται σε βράχους του βυθού, με εμφανή τα ίχνη από το ύψος του νερού.

Αλλες ερευνητικές ομάδες είχαν εντοπίσει διαφορετικές λίμνες, περίπου στη μέση της Ερυθράς Θάλασσας, οι οποίες ήταν επίσης αλμυρές, είχαν όμως θερμοκρασία νερού που έφτανε τους 70 βαθμούς Κελσίου. Αυτό αποτελεί ένδειξη για τους επιστήμονες ότι η απομάκρυνση των τεκτονικών πλακών μεταξύ Αφρικής και Σαουδικής Αραβίας δημιουργεί σιγά σιγά έναν καινούργιο ωκεανό στη θέση της Ερυθράς Θάλασσας...

Το βαθυσκάφος «Θέτις» ενώ καταδύεται στην Ερυθρά ΘάλασσαΖωή

Εκτός από την αλμυρή αυτή λίμνη, οι Ελληνες επιστήμονες εντόπισαν επίσης ένα... ποτάμι βακτηρίων, κοράλλια που απαντούν σε μεγάλα βάθη, αλλά και είδη τα οποία χρήζουν μελέτης, καθώς δεν έχουν παρατηρηθεί αλλού. Αρχικά, το ΕΛΚΕΘΕ είχε προσκληθεί από τους Σαουδάραβες να αναλάβει υποστηρικτικό ρόλο, καθώς το επιστημονικό έργο είχε ανατεθεί σε Αμερικανούς και Κινέζους. Οι Ελληνες, όμως, προχώρησαν πέρα από το ρόλο τους και, αναπτύσσοντας κοινή επιστημονική δράση, βοήθησαν αποτελεσματικά στη χαρτογράφηση ενός τμήματος της Ερυθράς Θάλασσας.

Η νέα αποστολή του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών έχει στόχο να μελετήσει τα ψάρια που βρίσκονται κοντά στις αλμυρές λίμνες, να πάρει μικροβιολογικά δείγματα από πλαγκτόν, δείγματα από ιζήματα και οργανισμούς, να μελετήσει το μηχανισμό που ανεβάζει και κατεβάζει τη στάθμη του νερού στις λίμνες και -τέλος- να εξερευνήσει τα κοράλλια, που για πρώτη φορά ανακαλύφθηκαν στην προηγούμενη αποστολή.

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙ ΗΧΟΙ ΠΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ ΠΡΟΣΦΕΡΟΝΤΑΙ ΠΛΕΟΝ ΩΣ «ΜΟΥΣΙΚΗ» ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΙΝΟ

«Τα τραγούδια της Γης»

ΤΗΣ ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΥΛΙΣΟΠΟΥΛΟΥ, vcouliso@gmail.com

Μοιάζει με μουσική από το Διάστημα και η αλήθεια είναι ότι η σύνθεση έγινε από τον πλανήτη Γη! Σε ρόλο παραγωγού ο Αντώνης Παλάσκας, γνωστός από τη θητεία του στο συγκρότημα ηλεκτρονικής μουσικής «Στέρεο Νόβα», αποφάσισε ως νέος Προμηθέας να μεταφέρει για πρώτη φορά τη μουσική αυτή στο ελληνικό μουσικό κοινό.

Φωτογραφία του Βόρειου Σέλαος στο νορβηγικό ουρανό. Το Σύμπαν προσφέρει, εκτός από... μουσική, και μαγευτικές εικόνεςΟλα ξεκίνησαν το φθινόπωρο του 2012, όταν η Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού, αστροφυσικός και συνεργάτιδα του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, έδωσε στον Αντ. Παλάσκα μια σειρά από ήχους που παράγονται στο Διάστημα και συγκεντρώνονται από δορυφόρους. Οι ήχοι αυτοί, που άλλοτε μοιάζουν με κελάηδισμα πουλιών, άλλοτε με χορωδία, άλλοτε με ραδιόφωνο που δεν πιάνει καλά τη συχνότητα, άλλοτε με σφυρίγματα και άλλοτε με ακούσματα που παραπέμπουν σε καθημερινές μας εμπειρίες, είναι γνωστοί στους επιστήμονες ως «τα τραγούδια της Γης».

Ο Αντώνης Παλάσκας, όταν τα άκουσε για πρώτη φορά, εντυπωσιάστηκε: «Οι ήχοι του Σύμπαντος έχουν κοινά με τη μουσική που έγραφαν οι πρωτοπόροι της ηλεκτρονικής μουσικής από το 1950 και μετά. Ακούγοντας αυτούς τους ήχους, ένιωσα ότι το Σύμπαν είναι κάτι ζωντανό, κάτι που ζει και "μιλάει". Βέβαια, δεν ξέρω κατά πόσο αυτοί οι ήχοι της Γης μπορούν να αγγίξουν τον κόσμο, γιατί τα μουσικά μας ακούσματα διαμορφώνονται από την κοινωνία στην οποία ζούμε, και η δική μας κοινωνία δεν είναι δομημένη έτσι ώστε να μπορεί να δεχτεί κάτι τόσο καινούργιο».

Ο συνθέτης θεωρεί ότι η δική του συμμετοχή στο εγχείρημα αυτό περιορίστηκε στο να βάλει τους ήχους που του δόθηκαν σε μια μουσική φόρμα, προκειμένου το έργο να πάρει μουσική μορφή. «Εμοιαζε σαν να μου έδωσαν μια ορχήστρα και εγώ το μόνο που είχα να κάνω ήταν η παραγωγή», τονίζει...

Αλληλεπίδραση

Σύμφωνα με τη Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού, «καθημερινά πλήθος από σωματίδια ξεκινούν από τον Ηλιο προς όλες τις κατευθύνσεις του μεσοπλανητικού χώρου, παρασύροντας μαζί τους και το ηλιακό μαγνητικό πεδίο και δημιουργώντας τον ηλιακό άνεμο. Ο ηλιακός άνεμος αλληλεπιδρά με τη γήινη μαγνητόσφαιρα και αυτή η αλληλεπίδραση έχει αποτέλεσμα την εισαγωγή ενέργειας στο χώρο όπου εκτείνεται το μαγνητικό πεδίο της Γης».

Αυτά τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα, που παράγονται σε διάφορες περιοχές του γεωμαγνητικού πεδίου και μπορούν να διαδίδονται σε μεγάλες περιοχές του, λειτουργούν ως μια φυσική πηγή ραδιοφωνικών κυμάτων, που μας περιβάλλουν κάθε στιγμή. «Βέβαια, για να ακούσουμε τις συχνότητες των κυμάτων αυτών, πρέπει να τις μετατρέψουμε από ραδιοφωνικά κύματα σε ακουστικά, όπως ακριβώς κάνει και ένα ραδιόφωνο», προσθέτει. Αυτό έκαναν, λοιπόν, και οι επιστήμονες και παρήγαγαν διαφόρων ειδών ήχους που προέρχονται από την ατμόσφαιρα, την ιονόσφαιρα και τη μαγνητόσφαιρα της Γης, ως αποτέλεσμα φυσικών διεργασιών.

Πρώτος διδάξας

Αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που μουσική και επιστήμη συναντώνται, καθώς από τον 6ο π.Χ. αιώνα ο Πυθαγόρας, ο οποίος υπήρξε μαθηματικός, φιλόσοφος και θεωρητικός της μουσικής, είχε αντιστοιχίσει στον Ηλιο, τη Σελήνη και σε κάθε πλανήτη από μία νότα, δομώντας έτσι ένα τονικό σύστημα, σύμφωνα με την «αρμονία των σφαιρών».

Υστερα από πειράματα και υπολογισμούς που έκανε με τους μαθητές του για τον τρόπο που μεταβάλλεται το τονικό ύψος ενός ήχου με το μήκος της ταλαντούμενης χορδής σε ένα μονόχορδο, διαπίστωσε ότι τα μουσικά διαστήματα που παράγονται ακολουθούν συγκεκριμένες αριθμητικές αναλογίες και κατέληξε στο ότι η μουσική αποτελεί μαθηματική επιστήμη. Βέβαια, όσον αφορά τη θέση και τις αποστάσεις των πλανητών, μπορεί να κατέληξε σε λάθος συμπεράσματα, όμως ήταν μάλλον προφητική η ανακάλυψή του για τη σχέση μεταξύ μουσικής και επιστήμης...

INFO

Οσοι ενδιαφέρονται για ένα... ευρύτερο πλανητικό ταξίδι γνώσης, υπό τους ήχους μουσικής, με πρώτη ύλη «Τα τραγούδια της Γης» θα έχουν τη δυνατότητα να το απολαύσουν στις 28 Φεβρουαρίου, στις 7 το απόγευμα, στο Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, με ομιλητές τους Ιωάννη Δαγκλή, διευθυντή του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού, αστροφυσικό, και Αντώνη Παλάσκα, συνθέτη σύγχρονης ηλεκτρονικής μουσικής. Για κρατήσεις θέσεων, τηλ. 210-3689502-6, Δευτέρα-Παρασκευή 09:00-14:00. Είσοδος ελεύθερη.

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΧΡΗΜΑ

Ο χρόνος είναι χρήμα και έκφραση αλληλεγγύης

Της ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΥΛΙΣΟΠΟΥΛΟΥ

Μορφή ανθρωπιστικής... πανδημίας παίρνει το τελευταίο διάστημα η σύσταση και η λειτουργία Δικτύων Ανταλλαγής Υπηρεσιών και Τραπεζών Χρόνου

Ενεργοί πολίτες, φορείς και δήμοι, σε μια προσπάθεια να υπερασπιστούν το ήδη συρρικνωμένο οικογενειακό εισόδημα, καταφεύγουν σε λύσεις του παρελθόντος που έχουν όμως «άρωμα» του σήμερα. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας λειτουργούν ήδη τέτοιες δράσεις ενώ σύντομα πρόκειται να λειτουργήσουν στον Χολαργό, στου Παπάγου, στο Περιστέρι, στο Μαρκόπουλο, στη Ρόδο, στην Πεύκη, στη Λυκόβρυση, στη Μηχανιώνα Θεσσαλονίκης, στην Αρτέμιδα, στα Σπάτα και στο Νέο Ψυχικό.

Το εγχείρημα δοκιμάστηκε αρκετά χρόνια πριν σε χώρες του εξωτερικού, ενώ σε εμβρυϊκή μορφή εφαρμοζόταν παλαιότερα και στην Ελλάδα. Με όπλο τους την τεχνολογία και το Διαδίκτυο, άνθρωποι διαφορετικού μορφωτικού και οικονομικού επιπέδου, διαφορετικών επαγγελμάτων, διαφορετικού φύλου και φυλής, που μένουν συνήθως στην ίδια περιοχή, έρχονται σε επαφή, μέσω της Τράπεζας ή του Δικτύου, για να προσφέρει ο καθένας ανιδιοτελώς τις επαγγελματικές του υπηρεσίες ή και τις δεξιότητές του σε κάποιο άλλο μέλος.

Αυτό που προσδοκά είναι να λάβει κι εκείνος βοήθεια όταν τη χρειαστεί, χωρίς να απαιτείται να ξοδέψει ούτε ευρώ. Ετσι αφ' ενός εξοικονομούνται χρήματα από τον οικογενειακό κορβανά και αφ' ετέρου καλλιεργείται η αλληλεγγύη μεταξύ των ανθρώπων.

Αξιοπρεπώς

Στις προσφερόμενες αλλά και τις ζητούμενες υπηρεσίες ο κύκλος διαρκώς διευρύνεται αφού δεν υπάρχει περιορισμός, αρκεί να είναι στο πλαίσιο της αξιοπρέπειας. Τεχνικές εργασίες, όπως βάψιμο, ηλεκτρολογικά, υδραυλικά κ.λπ., υπηρεσίες ομορφιάς και υγείας, όπως μανικιούρ, αποτρίχωση, ενέσεις κ.λπ., μαθήματα χορού, ξένων γλωσσών, ελληνικών, αγροτικές εργασίες, επιστημονικές εργασίες, νομικές συμβουλές, και ό,τι άλλο βάλει ο ανθρώπινος νους, πιστώνονται και χρεώνονται στο σύστημα μιας τέτοιας οντότητας.

Η ανταπόδοση της βοήθειας γίνεται μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα για να μην υπάρχει εκμετάλλευση κάποιων μελών, χωρίς αυτό βέβαια να τηρείται απαρέγκλιτα. Η κάθε ώρα που ξοδεύει κάποιος για να προσφέρει μια υπηρεσία σε κάποιον άλλον, του δίνει αυτόματα το δικαίωμα να διεκδικήσει κι εκείνος με τη σειρά του υπηρεσίες που έχει επιλέξει, αντίστοιχου χρόνου, και τις οποίες θα λάβει όχι απαραίτητα από το πρόσωπο στο οποίο τις πρόσφερε, αλλά απ' οποιοδήποτε μέλος της Τράπεζας Χρόνου.

Λογαριασμοί

Ο λογαριασμός των δοσοληψιών κάθε μέλους ενημερώνεται μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή κάθε φορά που προσφέρεται ή λαμβάνεται κάποια υπηρεσία. Στις Τράπεζες Χρόνου η λαϊκή ρήση «Ο χρόνος είναι χρήμα» φαίνεται ότι γίνεται πράξη, καθώς το μοναδικό νόμισμα με το οποίο κοστολογείται η κάθε εργασία είναι η ώρα και όλες οι εργασίες έχουν την ίδια αξία.

Η Τράπεζα Χρόνου ως θεσμός εμφανίστηκε πριν από τα Δίκτυα Ανταλλαγής Υπηρεσιών στην Ελλάδα, στο πλαίσιο δράσεων του Δικτύου Γυναικών Ευρώπης, καθώς σύμφωνα με την πρόεδρό του Νίκη Ρουμπάνη, «βλέποντας κάτι αντίστοιχο στην Ιταλία πριν από μερικά χρόνια και έχοντας μεγάλο αριθμό εθελοντών στο Δίκτυό μας το οποίο θέλαμε να αξιοποιήσουμε, σκεφτήκαμε να κάνουμε κάτι αντίστοιχο».

Βέβαια εξαίρεση αποτελεί η Τράπεζα Χρόνου του Μοσχάτου, που έχει συγκροτήσει η Κίνηση Πολιτών «Μεσοποταμία», στην οποία η κοστολόγηση δεν γίνεται με την ώρα αλλά με την υπηρεσία.

Λοιπές «χρεώσεις»

Στα Δίκτυα Ανταλλαγής Υπηρεσιών, ο τρόπος χρέωσης διαφέρει και αντί με την ώρα γίνεται ή με «κουκούτσια», ή με «τσαμπιά», ή με «οβολούς», ή με «ΤΕΜ», ή με «κουκιά», ή με «LETS», ή με «ΚΟΙ.ΝΟ» ή με όποιο άλλο εναλλακτικό εικονικό νόμισμα επινοήσουν οι δημιουργοί τους. Η λογική όμως και εδώ είναι η ίδια εκτός κάποιων εξαιρέσεων.

Η κάθε προσφερόμενη υπηρεσία αξιολογείται διαφορετικά από περιοχή σε περιοχή. Σε κάποιες κοστολογείται και χρεώνεται αναλόγως στην τοπική νομισματική μονάδα, που σε άλλα δίκτυα, όπως στο ΤΕΜ Μαγνησίας, οι συναλλαγές γίνονται με συγκερασμό πολλές φορές του εικονικού νομίσματος και του ευρώ, σε μια προσπάθεια, όπως ισχυρίζεται ο Γιάννης Γρηγορίου, ιδρυτικό μέλος του δικτύου, «να υποστηριχτεί η τοπική αγορά, οι επαγγελματίες και οι άνεργοι».

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ ΧΩΡΙΣ ΝΥΣΤΕΡΙ

Μεταμόσχευση κερατοειδούς χωρίς νυστέρι

Της ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΥΛΙΣΟΠΟΥΛΟΥ

Μεταμοσχεύσεις κερατοειδούς, για τα... μάτια σας μόνο, υπόσχονται μεγαλύτερη ασφάλεια, καλύτερη όραση και μικρότερη ταλαιπωρία.

Η νέα τεχνική, με την ονομασία Femtosecond Laser Ν-cut, εφαρμόζεται με ενθαρρυντικά αποτελέσματα στην Πανεπιστημιακή Κλινική Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Κρήτης, στο Ινστιτούτο Οπτικής και Ορασης, με επικεφαλής τον καθηγητή Οφθαλμολογίας, Γιάννη Παλλήκαρη. Χρησιμοποιείται σε εξατομικευμένες μεταμοσχεύσεις κερατοειδούς, χωρίς τη χρήση «κλασικού» νυστεριού, και δυνητικά υποψήφιοι είναι κυρίως ασθενείς με ιστορικό κερατόκωνου, φυσαλιώδους κερατοπάθειας και τραυματισμού κερατοειδούς.

Η επέμβαση γίνεται με τη βοήθεια τελευταίας τεχνολογίας laser (Femtosecond Laser), η οποία έχει το πλεονέκτημα να εστιάζει στο εσωτερικό του κερατοειδούς με μεγάλη ακρίβεια, αλλά και να διαχωρίζει τον ιστό, ενώ, μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή, προγραμματίζεται το σχήμα και οι ακριβείς διαστάσεις της κοπής.

Με την εφαρμογή μιας πρωτοποριακής τομής που επινοήθηκε από την ερευνητική ομάδα του Ινστιτούτου και η οποία ονομάζεται «Ν-cut», το μόσχευμα του δότη κόβεται σύμφωνα με τις ανάγκες και τις ανατομικές ιδιαιτερότητες του συγκεκριμένου λήπτη, έτσι ώστε να εφαρμόσει απόλυτα στον οφθαλμό του. Η καινοτόμος «Ν-cut» αποτελείται από ένα πρόσθιο και ένα οπίσθιο κάθετο τμήμα, τα οποία ενώνονται με ένα λοξό, γωνιακό πεταλοειδή δακτύλιο εντός του κερατοειδικού στρώματος. Οι ιστολογικές μελέτες για την τομή αυτή έχουν ήδη πραγματοποιηθεί με εξαιρετικά αποτελέσματα.

Ολες οι προεγχειρητικές μετρήσεις των διαφορετικών παραμέτρων του οφθαλμού πραγματοποιούνται με τελευταίας τεχνολογίας και υψηλής ευκρίνειας μηχανήματα, και με βάση αυτές γίνεται ο εξατομικευμένος σχεδιασμός και η τελική διαμόρφωση της κοπής, με ακρίβεια της τάξης του μικρομέτρου (χιλιοστού του χιλιοστού). Η τομή ολοκληρώνεται σε μερικά μόλις δευτερόλεπτα, χωρίς να επιβαρύνει το μάτι.

Ο νέος αυτός τρόπος κερατοπλαστικής έχει δώσει ήδη θετικά μετεγχειρητικά αποτελέσματα για διάστημα μεγαλύτερο του ενός χρόνου. Ολοι οι οφθαλμοί στους οποίους εφαρμόστηκε εμφάνισαν υψηλή οπτική οξύτητα χωρίς τη χρήση γυαλιών, από την πρώτη κιόλας μέρα μετά την επέμβαση, και η συνολική επαναφορά της όρασης επιτεύχθηκε με γρηγορότερο ρυθμό σε σύγκριση με τις συμβατικές μεταμοσχεύσεις, ενώ η χρήση ραμμάτων ήταν περιορισμένη.

Οι ασθενείς εμφάνισαν πολύ μικρότερο βαθμό αστιγματισμού σε σχέση με τους ασθενείς των συμβατικών μεταμοσχεύσεων, και αυτός ήταν ένας από τους λόγους που είχαν καλύτερη όραση από την πρώτη κιόλας μέρα. Το γεγονός αυτό αποτελεί ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα της μεθόδου Femtosecond Laser Ν-cut, ενώ αξιοσημείωτη επίσης είναι μετεγχειρητικά η σταθερότητα που παρατηρήθηκε άμεσα μεταξύ του μοσχεύματος και του ιστού του λήπτη.

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΜΟΝΟ ΣΤΑ ΧΑΡΤΙΑ

«Μητροπολιτικό πάρκο» μόνο στα... χαρτιά

Της ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΥΛΙΣΟΠΟΥΛΟΥ

Σε απαξίωση έχει περιέλθει ο Μητροπολιτικός Φορέας Ανάπλασης και Διαχείρισης Προστατευομένων Περιοχών Αττικής, σε μαρασμό και μία από τις προστατευόμενες περιοχές του, το πάρκο «Αντώνης Τρίτσης».

Για δεύτερη φορά μέσα σ' ένα χρόνο χωρίς ρεύμα και άνυδρο για πολλούς μήνες βρίσκεται το μεγαλύτερο πάρκο της Αθήνας, με έκταση 1.200 στρεμμάτων.

Ο Μητροπολιτικός Φορέας, στον οποίο ανήκει -εκτός από το Πάρκο- ο Κηφισός και ο Ελαιώνας, συστάθηκε κάτω από τις επιταγές της τρόικας, στο πλαίσιο των συγχωνεύσεων οργανισμών το φθινόπωρο του 2011. Ο νέος φορέας κατάργησε τους τρεις ανεξάρτητους φορείς στους οποίους ανήκαν οι παραπάνω περιοχές.

Βέβαια, σύμφωνα με τον πρόεδρό του, Σταύρο Μηλιώνη, του οποίου η θητεία έχει λήξει, «λογιστικά αλλά και ουσιαστικά, κανένας φορέας απ' τους προηγούμενους δεν έχει καταργηθεί, γιατί είναι αδύνατον να ξεπεραστούν λάθη και παραλείψεις του παρελθόντος, όπως, για παράδειγμα, δηλώσεις του ΦΠΑ που για χρόνια δεν γίνονταν. Ο μόνος φορέας από τους προηγούμενους που ήταν ενεργός ήταν εκείνος του πάρκου "Αντώνης Τρίτσης". Οι υπόλοιποι δύο, όπως διαπιστώσαμε, ήταν σε αδράνεια».

Μετά τη σύστασή του ο νέος φορέας, αν και μητροπολιτικός, φαίνεται ότι ξεχάστηκε στα συρτάρια του ΥΠΕΚΑ. Χωρίς πρόβλεψη για χρηματοδότηση από τον τακτικό προϋπολογισμό, χωρίς ενίσχυση από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και με περιστασιακή οικονομική βοήθεια από το Πράσινο Ταμείο.

Ακέφαλη

Η προσωρινή διοίκηση που είχε αναλάβει την κατάρτιση κανονισμού λειτουργίας βρέθηκε ακέφαλη ένα χρόνο μετά.

Ετσι, δεν μπορούν πλέον να καλυφθούν βασικές ανάγκες του πάρκου, όπως οι λογαριασμοί και η μισθοδοσία, αφού δεν είναι δυνατόν να γίνουν αναλήψεις από τον τραπεζικό λογαριασμό.

Ο φορέας αδυνατεί επίσης να προχωρήσει στην αξιοποίηση εγκαταλειμμένων χώρων, που και σημαντικά οικονομικά οφέλη θα του απέφερε, αλλά και στη βελτίωση της εικόνας του πάρκου θα συνέβαλλε.

Η υποτυπώδης λειτουργία του πάρκου αυτή τη στιγμή γίνεται χάρη στην παρουσία εθελοντών, αλλά και στη συνεργασία του με ΜΚΟ, η οποία, στο πλαίσιο προγράμματος κοινωφελούς εργασίας, έχει στελεχώσει το φορέα με συμβασιούχους πεντάμηνης διάρκειας.

Η διοίκηση, σύμφωνα με τον Σ. Μηλιώνη, «είχε προτείνει σχέδιο δράσης σύμφωνα με το οποίο ο φορέας θα μπορούσε να είναι οικονομικά αυτοδύναμος σε βάθος 18 μηνών, εάν βέβαια μπορούσε να μηδενίσει τα χρέη του και να λύσει τα διοικητικά του προβλήματα».

Ομως, παρά τις συνεχείς οχλήσεις στο ΥΠΕΚΑ εδώ και μήνες για το διορισμό τουλάχιστον διοίκησης, τίποτα δεν έχει γίνει, με τα προβλήματα απλά να αθροίζονται και το πάρκο να καταρρέει.

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ

Ασφαλής εξωσωματική με το εμβρυοσκόπιο

Τέλος στις πολύδυμες κυήσεις αμφίβολου αποτελέσματος φέρνει στον τομέα της εξωσωματικής το εμβρυοσκόπιο, μία νέα μη επεμβατική συσκευή

Της ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΥΛΙΣΟΠΟΥΛΟΥ

Επιτυγχάνει καλύτερη αξιολόγηση των εμβρύων προκειμένου να επιλεγεί το καταλληλότερο για την εμβρυομεταφορά και χρησιμοποιείται ήδη και στην Ελλάδα. Παράλληλα, η «υαλοποίηση» υγιών ωαρίων διευκολύνει τις γυναίκες που πρόκειται να υποβληθούν σε θεραπεία για τον καρκίνο να έχουν την ευκαιρία για μια ασφαλή εγκυμοσύνη στο μέλλον, ενώ τα νέα φαρμακευτικά πρωτόκολλα μειώνουν θεαματικά τις παρενέργειες της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Ο καθηγητής Μαιευτικής, Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Βασίλης Ταρλατζής, εξηγεί ότι «μεγάλο αγκάθι έως τώρα αποτελούσε η επιλογή του καταλληλότερου γονιμοποιημένου ωαρίου, για μεταφορά στη μήτρα της υποψήφιας. Ανάμεσα σε ωάρια που φαίνονταν ίδια, υπήρχαν κάποια που είχαν περισσότερες πιθανότητες για επιτυχή εγκυμοσύνη».

Δυστυχώς, όμως, αφ' ενός η αδυναμία σωστής αξιολόγησης και αφ' ετέρου η αγωνία των ζευγαριών και των γιατρών τους να επιτύχουν το στόχο τους, οδηγούσε στη μεταφορά περισσότερων του ενός εμβρύων, με συνέπεια, εάν κατέληγαν σε κυοφορία, συχνά να μην είναι μονήρης αλλά πολύδυμη, με σοβαρούς κινδύνους τόσο για τη μητέρα όσο και για τα νεογνά.

Επιλογή

Το εμβρυοσκόπιο βοηθά πλέον στην καλύτερη αξιολόγηση των εμβρύων προκειμένου να επιλεγεί το καταλληλότερο για την εμβρυομεταφορά. Τα γονιμοποιημένα ωάρια καλλιεργούνται σε κλειστό περιβάλλον κλιβάνου, όπου παρακολουθούνται και φωτογραφίζονται συνεχώς επί είκοσι τέσσερις ή σαράντα οκτώ ώρες. Με βάση τις παρατηρήσεις της εξέλιξης και της μορφολογίας των εμβρύων στο εμβρυοσκόπιο, αξιολογείται η βιωσιμότητα του καθενός, χωρίς να επηρεάζεται το ίδιο με κάποιον τρόπο.

Βάσει αυτών των αποτελεσμάτων γίνεται η επιλογή των καλύτερων. Οταν φτάνει η ώρα της εμβρυομεταφοράς, ο αριθμός των ωαρίων που μεταφέρονται είναι ένα έως δύο, αποφεύγοντας με τον τρόπο αυτό το ενδεχόμενο των πολύδυμων κυήσεων και παρέχοντας περισσότερες ευκαιρίες στην υποψήφια να μείνει έγκυος, καθώς έχει επιλεγεί το καλύτερο γονιμοποιημένο ωάριό της.

Στην περίπτωση που κάποια ωάρια χρειαστεί να τοποθετηθούν στην κατάψυξη για μελλοντική χρήση, σύμφωνα με τον καθηγητή, μία νέα μέθοδος κρυοσυντήρησης εμβρύων, η οποία ονομάζεται «υαλοποίηση», υπερέχει της προηγούμενης. Ετσι, γυναίκες που πάσχουν από καρκίνο και πρόκειται να υποβληθούν σε θεραπεία ή γυναίκες που σκοπεύουν να τεκνοποιήσουν σε αρκετά μεγαλύτερη ηλικία, μπορούν να καταψύξουν και να διατηρήσουν επί μακρόν τα ωάριά τους χωρίς προβλήματα, καθώς έχει διαπιστωθεί ότι τα αποτελέσματα μετά την απόψυξη των ωαρίων είναι ικανοποιητικά.

Νέο τεστ

Εξελίξεις υπάρχουν και στον τομέα της προεμφυτευτικής γενετικής ανάλυσης των εμβρύων. Ενα καινούργιο γενετικό τεστ, που ονομάζεται Μοριακός Καρυότυπος, διασφαλίζει σε μεγαλύτερο βαθμό τον εντοπισμό γενετικών ανωμαλιών στο έμβρυο: «Με τη μέθοδο αυτή εξετάζονται και τα 46 χρωμοσώματα του ανθρώπινου γονιδιώματος λεπτομερώς, ενώ με την παλαιότερη μέθοδο εξετάζονταν 8-9 χρωμοσώματα. Ετσι, το ενδεχόμενο να μην εντοπιστεί κάποια γενετική ανωμαλία ήταν πολλαπλάσιο στο παρελθόν».Τα νέα φαρμακευτικά πρωτόκολλα που εφαρμόζονται το τελευταίο διάστημα έχουν ελαχιστοποιήσει τις παρενέργειες των φαρμάκων που χορηγούνταν κατά τις εξωσωματικές (διόγκωση ωοθηκών, συγκέντρωση υγρών στην κοιλιά μετά την ορμονοθεραπεία κ.λπ.).

Στο εγγύς μέλλον, δε, θεωρείται βέβαιο ότι «η πειραματική μέθοδος δημιουργίας ωαρίων και σπερματοζωαρίων από βλαστοκύτταρα, που εφαρμόστηκε επιτυχώς σε ποντίκια από Ιάπωνες, θα βρει εφαρμογή και στους ανθρώπους και θα δώσει προοπτική σε άνδρες και γυναίκες, χωρίς δικούς τους γαμέτες (σπερματοζωάρια ή ωάρια), να αποκτήσουν δικά τους παιδιά».

ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ ΣΕ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΗ

Της ΒΟΥΛΑΣ ΚΟΥΛΙΣΟΠΟΥΛΟΥ eleftherotypia@eleftherotypia.net

Διπλάσιες πιθανότητες να φτάσουν και να ξεπεράσουν τα 100 χρόνια ζωής έχουν οι άντρες στην Ελλάδα και τη νότια Ευρώπη σε σχέση με τους Βορειοευρωπαίους. Αντίθετα, στη βόρεια Ευρώπη μακροημερεύουν διπλάσιες γυναίκες σε σχέση με εκείνες της νότιας Ευρώπης και της Ελλάδας. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε πανευρωπαϊκή έρευνα, στην οποία έλαβαν μέρος 12 κράτη, ανάμεσά τους και η Ελλάδα.

Σύμφωνα με τον κ. Στάθη Γκόνο, διευθυντή του Προγράμματος Μοριακής και Κυτταρικής Γήρανσης του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, το οποίο συμμετείχε στην έρευνα, στόχος της έρευνας ήταν να εξεταστούν τα περιβαλλοντικά και γενετικά αίτια της μακροβιότητας. Για το σκοπό αυτό μελετήθηκαν -σε κάθε μία από τις δώδεκα χώρες- 100-200 οικογένειες που διέθεταν δύο ή περισσότερα αδέλφια εν ζωή, μεγαλύτερα των 90 ετών. Ανάμεσά τους υπήρχαν και τέσσερις οικογένειες από τις σκανδιναβικές χώρες, η κάθε μία από τις οποίες διέθετε από πέντε αδέλφια εν ζωή, όλα άνω των 90 ετών! Το προβάδισμα στη μακροζωία αποδείχθηκε άλλη μία φορά ότι κατέχουν οι γυναίκες και μάλιστα εκείνες που κατοικούν στη βόρεια Ευρώπη.

Ειδικότερα, όσον αφορά την Ελλάδα, ο μεγαλύτερος αριθμός υπεραιωνόβιων εντοπίστηκε σε ορεινές περιοχές της Πελοποννήσου και της Κρήτης και σε περιοχές νησιών του Ιονίου και του Αιγαίου. Μεγάλη έμφαση δόθηκε στην Ικαρία, επειδή αποτελεί γεωγραφικά απομονωμένη περιοχή και είναι γνωστό στους επιστήμονες, σύμφωνα με τον κ. Γκόνο, ότι «σε κλειστές κοινωνίες υπάρχει μεγάλο ποσοστό διατήρησης της γενετικής πληροφορίας».

Τα αίτια

Οι μακροβιότεροι Ελληνες διαπιστώθηκε ότι ασχολούνταν με αγροτικές εργασίες και δεν είχαν εύκολη πρόσβαση σε γιατρούς και νοσοκομεία. Ωστόσο, ο υγιεινός τρόπος ζωής που είχαν υιοθετήσει λειτουργούσε προστατευτικά στην υγεία τους, κατατάσσοντάς τους σε υψηλή θέση στο... πάνθεον των μακροβιότερων ανθρώπων. Αντίθετα, στις σκανδιναβικές χώρες οι υπέργηροι όφειλαν τη μακροβιότητά τους στο πολύ καλά οργανωμένο σύστημα υγείας.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα απροσδόκητα αποτελέσματα σε βόρεια και νότια Ιταλία, όπου παρατηρείται το εξής παράδοξο: Στο Νότο, τα ποσοστά της μακροβιότητας των ανδρών και των γυναικών είναι υψηλά, αντίστοιχα με αυτά της Ελλάδας, ενώ στο Βορρά τα ποσοστά αυτά είναι χαμηλότερα, αντίστοιχα αυτών της βόρειας Ευρώπης. Ειδικότερα, στη Σαρδηνία, με τους 1.000.000 κατοίκους, διαπιστώθηκε ότι το ποσοστό μακροβιότητας έφτανε το 1% του πληθυσμού, δεκαπλάσιο δηλαδή από το μέσο όρο στην Ευρώπη, που ανέρχεται στο 0,1%, ενώ υπήρχε ίσος αριθμός υπέργηρων ανδρών και γυναικών.

Στην πανευρωπαϊκή αυτή έρευνα οι επιστήμονες, σύμφωνα με τον κ. Στάθη Γκόνο, αφού πήραν δείγματα αίματος από τους υπερηλίκους που συμμετείχαν, απομόνωσαν το γενετικό τους υλικό και κατάφεραν να ταυτοποιήσουν τέσσερις χρωμοσωμικές περιοχές που περιείχαν αντίστοιχα γονίδια μακροβιότητας. Ταυτόχρονα, όμως, μελέτησαν και περιβαλλοντικούς παράγοντες οι οποίοι θεωρείται ότι σχετίζονται με τη μακροζωία. Συμπέραναν, λοιπόν, ότι σημαντικό ρόλο παίζει η μεσογειακή διατροφή, η οποία λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας στο κυκλοφορικό σύστημα των ανδρών, που είναι περισσότερο ευάλωτο σε ασθένειες από εκείνο των γυναικών.

Παρά το γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες η διατροφή των Ελλήνων έχει διαφοροποιηθεί προς το χειρότερο, ωστόσο εξακολουθεί να παραμένει από τις καλύτερες, συγκριτικά μ' εκείνη των βορείων, κυρίως, χωρών της Ευρώπης.

Οι επιστήμονες μελέτησαν και την επίδραση του καπνίσματος στη γήρανση του ανθρώπινου οργανισμού. Η έρευνα κατέδειξε ότι το 67% των μακρόβιων αδελφών δεν υπήρξαν ποτέ καπνιστές, ενώ το 22% υπήρξαν καπνιστές για κάποιο διάστημα, αλλά το διέκοψαν όταν βρίσκονταν ακόμα σε νεαρή ηλικία.

Ο τελευταίος παράγοντας μακροβιότητας που ερευνήθηκε ήταν η ψυχολογία των υπερηλίκων. Στην ερώτηση «πώς αισθάνονται;», δύο στους τρεις ηλικιωμένους αποστόμωσαν τους ερευνητές, απαντώντας ότι «ένιωθαν γεμάτοι ζωή» και «έκαναν σχέδια για το μέλλον».

Το προφίλ της έρευνας

Η έρευνα ξεκίνησε το 2005 και διήρκεσε έξι χρόνια. Ηταν η πρώτη φορά στα χρονικά που μελετήθηκαν γενετικά δεδομένα σε περισσότερες από μία χώρες.

Αν και τα αποτελέσματα δεν έχουν δημοσιευθεί ακόμα (πρόκειται να γίνει σύντομα στο επιστημονικό περιοδικό Aging Cell), το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών συνεχίζει σε εθνικό -πλέον- επίπεδο την έρευνά του για τη μακροβιότητα, παρακολουθώντας σε τακτά χρονικά διαστήματα (κάθε 3-6 μήνες) την εξέλιξη της γήρανσης σε 50 εθελοντές.

Το ερευνητικό πρόγραμμα, το οποίο εξελίσσεται με ορίζοντα ενός έτους, περιλαμβάνει αρχικά έλεγχο του βιολογικού τους ρολογιού, του χρόνιου στρες, της ποσότητας οξείδωσης και της ικανότητας των κυττάρων να απομακρύνουν τις κατεστραμμένες πρωτεΐνες. Ανάλογα με τα αποτελέσματα, οι επιστήμονες προτείνουν τρόπους αντιμετώπισης του προβλήματος, όπως αλλαγή διατροφής, ασκήσεις γυμναστικής κ.λπ. και -στη συνέχεια- παρακολουθούν τη μεταβολή των δεικτών γήρανσης, αφού οι εθελοντές υλοποιήσουν τις προτεινόμενες αλλαγές.