Τετάρτη, 27 Φεβρουαρίου 2013

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΓΗΣ


ΟΙ ΗΧΟΙ ΠΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ ΠΡΟΣΦΕΡΟΝΤΑΙ ΠΛΕΟΝ ΩΣ «ΜΟΥΣΙΚΗ» ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΙΝΟ

«Τα τραγούδια της Γης»

Μοιάζει με μουσική από το Διάστημα και η αλήθεια είναι ότι η σύνθεση έγινε από τον πλανήτη Γη! Σε ρόλο παραγωγού ο Αντώνης Παλάσκας, γνωστός από τη θητεία του στο συγκρότημα ηλεκτρονικής μουσικής «Στέρεο Νόβα», αποφάσισε ως νέος Προμηθέας να μεταφέρει για πρώτη φορά τη μουσική αυτή στο ελληνικό μουσικό κοινό.
Φωτογραφία του Βόρειου Σέλαος στο νορβηγικό ουρανό. Το Σύμπαν προσφέρει, εκτός από... μουσική, και μαγευτικές εικόνεςΦωτογραφία του Βόρειου Σέλαος στο νορβηγικό ουρανό. Το Σύμπαν προσφέρει, εκτός από... μουσική, και μαγευτικές εικόνεςΟλα ξεκίνησαν το φθινόπωρο του 2012, όταν η Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού, αστροφυσικός και συνεργάτιδα του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, έδωσε στον Αντ. Παλάσκα μια σειρά από ήχους που παράγονται στο Διάστημα και συγκεντρώνονται από δορυφόρους. Οι ήχοι αυτοί, που άλλοτε μοιάζουν με κελάηδισμα πουλιών, άλλοτε με χορωδία, άλλοτε με ραδιόφωνο που δεν πιάνει καλά τη συχνότητα, άλλοτε με σφυρίγματα και άλλοτε με ακούσματα που παραπέμπουν σε καθημερινές μας εμπειρίες, είναι γνωστοί στους επιστήμονες ως «τα τραγούδια της Γης».
Ο Αντώνης Παλάσκας, όταν τα άκουσε για πρώτη φορά, εντυπωσιάστηκε: «Οι ήχοι του Σύμπαντος έχουν κοινά με τη μουσική που έγραφαν οι πρωτοπόροι της ηλεκτρονικής μουσικής από το 1950 και μετά. Ακούγοντας αυτούς τους ήχους, ένιωσα ότι το Σύμπαν είναι κάτι ζωντανό, κάτι που ζει και "μιλάει". Βέβαια, δεν ξέρω κατά πόσο αυτοί οι ήχοι της Γης μπορούν να αγγίξουν τον κόσμο, γιατί τα μουσικά μας ακούσματα διαμορφώνονται από την κοινωνία στην οποία ζούμε, και η δική μας κοινωνία δεν είναι δομημένη έτσι ώστε να μπορεί να δεχτεί κάτι τόσο καινούργιο».
Ο συνθέτης θεωρεί ότι η δική του συμμετοχή στο εγχείρημα αυτό περιορίστηκε στο να βάλει τους ήχους που του δόθηκαν σε μια μουσική φόρμα, προκειμένου το έργο να πάρει μουσική μορφή. «Εμοιαζε σαν να μου έδωσαν μια ορχήστρα και εγώ το μόνο που είχα να κάνω ήταν η παραγωγή», τονίζει...
Αλληλεπίδραση
Σύμφωνα με τη Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού, «καθημερινά πλήθος από σωματίδια ξεκινούν από τον Ηλιο προς όλες τις κατευθύνσεις του μεσοπλανητικού χώρου, παρασύροντας μαζί τους και το ηλιακό μαγνητικό πεδίο και δημιουργώντας τον ηλιακό άνεμο. Ο ηλιακός άνεμος αλληλεπιδρά με τη γήινη μαγνητόσφαιρα και αυτή η αλληλεπίδραση έχει αποτέλεσμα την εισαγωγή ενέργειας στο χώρο όπου εκτείνεται το μαγνητικό πεδίο της Γης».
Αυτά τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα, που παράγονται σε διάφορες περιοχές του γεωμαγνητικού πεδίου και μπορούν να διαδίδονται σε μεγάλες περιοχές του, λειτουργούν ως μια φυσική πηγή ραδιοφωνικών κυμάτων, που μας περιβάλλουν κάθε στιγμή. «Βέβαια, για να ακούσουμε τις συχνότητες των κυμάτων αυτών, πρέπει να τις μετατρέψουμε από ραδιοφωνικά κύματα σε ακουστικά, όπως ακριβώς κάνει και ένα ραδιόφωνο», προσθέτει. Αυτό έκαναν, λοιπόν, και οι επιστήμονες και παρήγαγαν διαφόρων ειδών ήχους που προέρχονται από την ατμόσφαιρα, την ιονόσφαιρα και τη μαγνητόσφαιρα της Γης, ως αποτέλεσμα φυσικών διεργασιών.
Πρώτος διδάξας
Αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που μουσική και επιστήμη συναντώνται, καθώς από τον 6ο π.Χ. αιώνα ο Πυθαγόρας, ο οποίος υπήρξε μαθηματικός, φιλόσοφος και θεωρητικός της μουσικής, είχε αντιστοιχίσει στον Ηλιο, τη Σελήνη και σε κάθε πλανήτη από μία νότα, δομώντας έτσι ένα τονικό σύστημα, σύμφωνα με την «αρμονία των σφαιρών».
Υστερα από πειράματα και υπολογισμούς που έκανε με τους μαθητές του για τον τρόπο που μεταβάλλεται το τονικό ύψος ενός ήχου με το μήκος της ταλαντούμενης χορδής σε ένα μονόχορδο, διαπίστωσε ότι τα μουσικά διαστήματα που παράγονται ακολουθούν συγκεκριμένες αριθμητικές αναλογίες και κατέληξε στο ότι η μουσική αποτελεί μαθηματική επιστήμη. Βέβαια, όσον αφορά τη θέση και τις αποστάσεις των πλανητών, μπορεί να κατέληξε σε λάθος συμπεράσματα, όμως ήταν μάλλον προφητική η ανακάλυψή του για τη σχέση μεταξύ μουσικής και επιστήμης...
INFO
Οσοι ενδιαφέρονται για ένα... ευρύτερο πλανητικό ταξίδι γνώσης, υπό τους ήχους μουσικής, με πρώτη ύλη «Τα τραγούδια της Γης» θα έχουν τη δυνατότητα να το απολαύσουν στις 28 Φεβρουαρίου, στις 7 το απόγευμα, στο Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, με ομιλητές τους Ιωάννη Δαγκλή, διευθυντή του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού, αστροφυσικό, και Αντώνη Παλάσκα, συνθέτη σύγχρονης ηλεκτρονικής μουσικής. Για κρατήσεις θέσεων, τηλ. 210-3689502-6, Δευτέρα-Παρασκευή 09:00-14:00. Είσοδος ελεύθερη.